PERZIK

Dit verhaal speelde zich af in de jaren vijftig, toen wij als zeevarende natie nog wat betekenden.

Varen was toen voor de reders en uiteindelijk de Nederlandse schatkist een lucratieve bezigheid.

Ofschoon het aantal bemanningsleden, vergeleken met heden, hoog was, zag men kans door lage lonen, veel werkuren en karige maaltijden de loonkosten laag te houden.

Voor de toenmalige, onderbetaalde en ondervoede Officieren van hare majesteit Ruys was het dan ook steeds weer een uitdaging om de achterstelling op een adequate manier te verhelpen.

De slogan, waar we ons mee op de been hielden, luidde dan ook, "Hoe meer je eet, hoe meer je verdient".

U moet tevens weten dat de oudste vierde werktuigkundige koel en vries machinist was. Dat betekende dat hij ook de sleutel bewaarder was van alle gekoelde ruimten aan boord.

Daarom was dit een veel en fel begeerde functie en deze ambtenaar stond dan ook in hoog aanzien bij zijn lagere mede Officieren.

Ook toen gold, "Van wege de smeer likt de kat de kandeleer".

De koellading werd meestal vanuit Zuid Afrika richting het verre Oosten vervoerd.

Ja dat waren drukke perioden en gouden tijden voor de ondervoede koelambtenaar. Bovendien was de benadering door de andere vervoersdienaren, met op dat moment minder belangrijke functies, aanmerkelijk vriendelijker.

Je liep al dagen van te voren likkebaardend rond met visioenen van sappig vol rijp fruit.

Om hiermede de voedsel te korten en de opkomende scheurbuik een halt toe te roepen.

Het was bij de stuwadoor natuurlijk ook bekend dat de Officieren, uit lijfsbehoud en het instandhouden van de hoog nodige eigen gezondheid, genoodzaakt waren om deze sappige lading af en toe aan te spreken.

Daarom bestond de goede gewoonte om een aantal kistjes fruit aan het vervoerspersoneel uit te reiken, in de hoop dat men zijn eetlust van de lading zou matigen.

De verdeling was geheel in over een stemming met de toen geldende normen.

Een kist voor de gezagvoerder, een kist voor de H.W.T.K. en een kist voor de rest van de Officieren.

Als de lading uit sinaasappels bestond kreeg je in ieder geval als jongste vijfde een partje.

Inspraak procedures waren in die tijd onbekende begrippen.

Trauma teams, praatgroepjes en platforms voor verwaarloosde zeevaarders bestonden toen nog niet.

Men was geheel op eigen initiatieven aangewezen.

Daarom staan ex zeevarenden ook zo hoog genoteerd vanwege hun improvisatie talenten.

Ook ditmaal verdwenen de uitgereikte kistjes via het toenmalige distributie systeem.

Dus zelfs de koelambtenaar en zijn makkers vielen buiten de prijzen.

Dit onrecht was niet te verdragen en schreeuwde om rechtvaardigheid.

Wij lieten ons niet uitbuiten, onze lichamen krijsten om vitaminen.

De eerste zeewacht werd het fel begeerde kistje reeds gevonden. Maar het was veilig opgeborgen in de koude store achter heel dik gaas en zware sloten, waar zelfs de koeldienaar geen sleutel van bezat.

Blijkbaar had onze "ouwe", uit gewetens wroeging, reeds onraad geroken en op deze extra beveiliging aangedrongen.

Maar dit soort maatregelen werkte op ons als een rode lap op de bekende stier.

Het slot vormde de bekende uitdaging, maar met het certificaat van gediplomeerd scheepswerktuigkundige in de zak leverde dit geen enkel probleem op.

Heel voorzichtig werden de kistplankjes los gepeuterd. En daar lagen de goudgele overrijpe vruchten, gewikkeld in vloeipapier en heel keurig in de houtwol, als een baby ingepakt.

Mocht de lezer van mening zijn dat perziken niet goud geel zijn, dan klopt dat, want schrijver dezes is kleuren doof.

Deze bronnen met de hoognodige vitaminen voor de door scheurbuik geteisterde zeelieden vroegen om opgegeten te worden.

Deze misdaad, uit puur lijfsbehoud, moest zo lang mogelijk verborgen blijven en daarom werd iedere vrucht door een aardappel vervangen en de kist in zijn oorspronkelijke staat terug gebracht.

Ze smaakten goddelijk en onze krachten namen zienderogen toe en we waren weer tot grote arbeidsprestaties tot heil van onze maatschappij in staat.

Aankomst Singapore gaf toch wel wat spanning.

Zou deze crime vroegtijdig ontdekt en een grote klopjacht aan boord ontketend worden?

Alles liep onberispelijk, de gezagvoerder kreeg op de kade, door de chef hofmeester, keurig zijn kistje overhandigd.

Wij van de koeldienst zwaaiden de gezagvoerder met zijn familie vriendelijk toe.

Dit kapiteins gezinnetje ging een paar fijne vrije dagen tegemoet, helaas zonder perziken maar wel met bloemige aardappels.

De eerste dagen na zijn wal verlof en bij terug keer aan boord werden de koeltechnici, door onze gezagvoerder, lang en strak aangekeken.

We moeten toegeven hij heeft het verder gedragen als een man en er geen woord over vuil gemaakt.

J.A.Valijn.